از حدود الهى و معادات نماينده با اهل آن * ( مُرِيبٍ ) * بسيار شك آورنده در وحدانيت خدا و در روز جزا * ( الَّذِي ) * آن چنان شخصى كه * ( جَعَلَ ) * گردانيده يعنى شريك ساخته * ( مَعَ اللَّه ) * با خداى * ( إِلهاً آخَرَ ) * خداى ديگر را از اصنام و اوثان * ( فَأَلْقِياه ) * پس درافكنيد او را * ( فِي الْعَذابِ الشَّدِيدِ ) * در عذابى كه سخت است و ميتواند بود كه الذى بدل كل كفار باشد پس اين هنگام فالقياه تكريرى باشد از براى تاكيد يا منصوبست بر شريطه تفسير و مفسران فالقياه و گويند كه ضمير القيا راجع است بد و فرشته كه از خزنهء جهنماند و نزد بعضى ديگر مراد مالك دوزخ است و ايراد فاعل به صورت تثنيه نازل منزله تثنيه فعل است به جهت اتحاد فعل و فاعل بهم و تقدير آنكه الق الق يا آنكه الف آن بدل نون تاكيد خفيفه باشد يعنى البته بينداز آن كافر معاند را در دوزخ و گفته‌اند كه آيه در شان وليد مغيره است كه بصفة كفر و عناد و ريب و اعتدا موصوف است بوده و مع ذلك منع اولاد و اقرباى خود ميكرد از دين اسلام و بنا بر اين خير بمعنى اسلام است و از محمد بن تميم الوسطى روايتست كه شريك بن عبد اللَّه گفت كه من بعيادت سليمان اعمش رفته بودم در مرض الموت وى ناگاه ابو حنيفه و ابن ابى ليلى و ابن شيرويه در آن مجلس حاضر شدند و باعمش گفتند كه ايا ابا محمد تو بدار آخرت نزديك شدى بايد كه استغفار كنى و از ذنوب پشيمان شوى و از اكاذيب و اقاويل باطله كه ناقل آن بودى باز گردى و از آن نادم شوى و بعد از آن به او گفتند كه قد كنت تروى فى على بن ابى طالب لو امسكت عنها لكان افضل فتب الى اللَّه منها تو در حق على بن ابى طالب توغل مينمودى و در محبت او بسيار افراط ميكردى و اخبار بسيار از نبى در شان او ايراد ميفرمودى و مردم را از اين ممر و گذر در وادى هلاكت مىانداختى و تو را ازين همه سكوت اولى و احسن بودى پس بايد كه از اينهمه توبه كنى كه صلاح امور آخرت تو در اينست اعمش چون اين سخن از ابو حنيفه شنيد باصحاب و اقارب خود توجه نمود و گفت كه مرا بنشانيد و بر جايى تكيه دهيد ايشان او را بنشاندند و تكيه دادند فرمود كه يا ابا حنيفه حدثنى ابو المتوكل الناجى عن ابى سعيد الخدرى فقال قال رسول اللَّه ( ص ) اذا كان يوم القيمة يقول اللَّه سبحانه و تعالى لى و لعلى القيا في النار من ابغضكما و ادخلا فى الجنة من احبكما فيمضى على على شفير جهنم فيقول هذا لك و هو لى و هو قوله تعالى أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ يعنى اى ابى ابو حنيفه بدان و آگاه باش كه ابو متوكل ناجى مرا خبر داد از ابو سعيد خدرى كه گفت من از رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم شنيدم كه فرمود كه چون روز قيامت شود خطاب رب الارباب در رسد كه يا محمد يا على من كه خداوندم شما را امر كردم كه هر كه شما را دشمن داشته است در دار دنيا او را بدوزخ اندازيد و آنكه محبت و مودت شما شيوه و شعار او بوده و در طريق